encyklopedia kuchni

Potrawy na zimę

Zima to dość uciążliwa pora roku dla naszych organizmów. Brak słońca, mróz i często dość ponury obraz za oknem nie nastrajają zbyt pozytywnie. W tym czasie często rozleniwiamy się i marzymy jedynie o kocu i dobrym jedzeniu, a czasami wręcz nieprzyzwoicie się objadamy. Nie wolno jednak zapominać o właściwej diecie i o tym, że nawet zimowe posiłki mogą być kolorowe i smaczne. Dowodem na to są potrawy proponowane przez Adama Chrząstowskiego w programie
"Adam po pracy 3", do których przygotowania gospodarz programu wykorzystuje składniki sezonowe oraz te potrzebne w zbilansowanej zimowej diecie.

Warzywa i owoce

Zimą nasz organizm szczególnie domaga się ciepła i witamin. Nie wystarcza tylko ciepłe ubranie, należy pamiętać o pożywnych i rozgrzewających posiłkach oraz o witaminach, które wzmacniają nasz układ odpornościowy i chronią przed infekcjami. Najlepiej sięgnąć po te naturalne zawarte w owocach i warzywach sezonowych dostępnych zimą. Tutaj należy wymienić wszystkie warzywa korzeniowe: pietruszkę, marchew, ziemniaki, seler, seler naciowy, por, warzywa strączkowe oraz tak popularne w kuchni polskiej warzywa kapustne jak chociażby bogatą w witaminę B i K brukselkę. Szukajmy również warzyw i owoców z dużą zawartością witaminy C i E, które wzmacniają nasz organizm i chronią go przed chorobotwórczymi wirusami. Zazwyczaj jeszcze w sezonie jesiennym większość domowych spiżarni wypełnia się licznymi przetworami czy to z owoców czy z warzyw – warto o nich pamiętać zimą. Soki czy konfitury z owoców uznawanych za naturalne lekarstwa np.: z malin, z dzikiej róży czy czarnego bzu doskonale rozgrzewają i leczą przeziębienia, a dodatkowo swoją słodyczą przypominają letnie dni. Kiszone i marynowane warzywa takie jak ogórki czy kapusta są bogate w witaminę C, a także mają właściwości antyseptyczne. Także zamarynowane jesienią patisony czy cukinie doskonale mogą się sprawdzić w zimowej sałatce. Ważną rolę podczas zimowej diety spełnia białko nie tylko zwierzęce, ale również roślinne. Szukajmy go w warzywach strączkowych tj. ciecierzyca, groch, soczewica, bób, soja, a także orzechy. Białka pełnią rolę paliwa energetycznego i poprawiają procesy metaboliczne.

Mięso i ryby

Absolutnie podstawowymi i zalecanymi produktami podczas zimowej diety są wszelkiego rodzaju mięsa oraz ryby. To doskonałe źródło białka oraz tłuszczy, szczególnie zdrowych tłuszczy nienasyconych. Ta pora roku pozwala na większe ich spożycie, gdyż to one właśnie chronią nasz organizm przez niskimi temperaturami. Jednak nie wolno przesadzać. Pamiętajmy, że zimą spowalniają się procesy metaboliczne szczególnie ze względu na brak ruchu i niedobór tlenu, dlatego też ze spożyciem tłuszczy trzeba uważać, aby wiosną nie obudzić się ze zbędnymi kilogramami. Najlepiej wybierać mięsa chude takie jak drób, jagnięcina, czy chude części wołowiny oraz ryby niezwykle bogate w tłuszcze nienasycone takie jak makrela, troć, jesiotr, dorsz, czy śledź. Ryby to także bogate źródło witaminy D, która pełni ważną rolę w budowie kości i zapobiega ich chorobom, a także chorobom skóry. Wpływa również korzystnie na układ odpornościowy. Mięso natomiast jest ważnym źródłem witamin z grupy B zwłaszcza witaminy B12, która bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej i zapewnia aktywność. Występuje tylko w produktach pochodzenia zwierzęcego również w nabiale czyli w serach i jajach.

Pieczywo pełnoziarniste oraz kasze

Węglowodany są najłatwiej dostępnym dla człowieka źródłem energii dlatego nie możemy o nich zapominać zimą. Są też potrzebne do prawidłowego przebiegu przemian kwasów tłuszczowych i aminokwasów. Skupmy się głównie na tzw. węglowodanach dobrych zawartych w warzywach, w pieczywie pełnoziarnistym i kaszach. Są to produkty, które poza potrzebną energią dostarczają organizmowi błonnik i są bardzo sycące. Kasze są bogatym źródłem skrobi, węglowodanów oraz witamin z grupy B, PP, B6, a także składników mineralnych potasu i magnezu. Do najzdrowszych kasz zaliczana jest kasza gryczana, która jako jedyna nie zakwasza organizmu, obniża ciśnienie i jest cennym źródłem białka, dlatego nie zapominajmy o niej podczas zimowej diety.

Nalewki

Zimą rozgrzewają nie tylko potrawy ciepłe oraz użyte w nich przyprawy, ale również wszelkie trunki alkoholowe z których Polska słynie. Alkohole takie jak nalewki czy miody pitne przyrządzane na bazie typowo polskich składników, owoców czy miodu od wieków istniały w polskiej tradycji. Rozgrzewały, poprawiały humor zwłaszcza podczas chłodnych, słotnych miesięcy, a także leczyły. W Polsce nalewki, czy też kordiały (tzw. mocne trunki wspomagające serce) zapoczątkowała szlachta, która strasznie rozkochała się w tychże napitkach. To właśnie w dworach szlacheckich powstawały receptury - bezcenna baza nalewek, jakie pijamy również dzisiaj. Nalewki były bardzo popularne na ziemiach polskich, jak i na Kresach. Obecnie wiele domów szczyci się własnymi tego typu napojami o rozmaitych smakach, a każda gospodyni, przyrządzająca te szlachetne trunki, posiada swój sekret, który czyni każdą z jej nalewek wyjątkową. Zimą korzystajmy z nalewek własnej produkcji. Stosowane z umiarem poprawią kondycję naszych organizmów – zwłaszcza krążenie krwi, a na pewno wprowadzą w lepszy humor.

Pamiętajmy, aby zimą odżywiać się regularnie przynajmniej 4 razy dziennie. Organizm musi dostawać stałą dawkę energii, aby się nie wyziębiać i nie osłabiać. Dzień zaczynajmy od pełnowartościowego śniadania np.: ciepłych owsianek z dodatkiem orzechów czy suszonych owoców – taka owsianka nawet w ponury dzień jest w stanie wprowadzić w pogodny nastrój. Stosujmy też w naszym dziennym menu naturalne lekarstwa tj: napary z ziół, herbaty z owoców dzikiej róży czy czarnego bzu, a zamiast cukru używajmy zdrowego miodu, który działa antybakteryjnie, regenerująco oraz wzmaga odporność. Korzystajmy też w miarę możliwości z dobroczynnego działania czosnku, który ma właściwości naturalnego antybiotyku, a także przyspiesza metabolizm tłuszczów obniżając poziom złego cholesterolu. Stosując przynajmniej kilka z zasad zdrowej zimowej diety z powodzeniem unikniemy przeziębienia. Dbajmy też o to, aby nasze potrawy wyglądały apetycznie i kolorowo dzięki temu zabiegowi poprawimy sobie samopoczucie i łatwiej będziemy znosić kolejne dni w oczekiwaniu na nadejście wiosny.

Trzecia seria programu Adama Chrząstowskiego o polskich smakach "Adam po pracy 3" opowiada właśnie o daniach rozgrzewających i zwalczających zimową chandrę. Gospodarz programu, wyczarowuje dla widzów smakowite dania, które idealnie nadadzą się na mroźne dni. W każdym odcinku, opierając swoje menu na najświeższych, sezonowych produktach, Chrząstowski przygotuje 3 dania, składające się na jeden obiad: przystawka lub zupa, danie główne i deser. Widzowie znajdą mnóstwo ciekawych tricków kulinarnych oraz dowiedzą się, jak odpowiednio dobrać wino do przygotowanych potraw. W menu nie zabraknie mięsiwa, drobiu oraz warzyw. W programie Chrząstowski zaproponuje m.in. przepis na jesiotra w borowikach, suflet ziemniaczany, gryczane bliny ze śledziem czy mini ptysie z kajmakiem. Program jest smakowitym kąskiem dla osób zapracowanych, które lubią gotować i korzystać z sezonowych produktów oraz chcą się żywić zdrowo i lekko.